Hordhac
Dalka Talyaaniga waxa uu muddo dheer ahaa goob muhiim ah oo ay ku nool yihiin Soomaali badan oo yimid xilligii gumeysiga ka dib, iyo sidoo kale meel ay marayaan kumanaan tahriibayaal ah oo Afrika ka soo tallaabaya. Xaaladdan laba-geesoodka ah (jaaliyad deggan iyo tahriib cusub) ayaa keentay in arrinta raadinta dadka luma, la xiro, ama xanuunsada ay noqoto mid aad uga baahan gurmad.
Ururka “Soomaaliyey Toos” (Soomaaliyeey Tooso), oo ah mid ka mid ah ururrada jaaliyadda ee firfircoon ee Talyaaniga, ayaa safka hore kaga jira dadaallada lagu caawinayo qoysaska ay dhibaatadu soo gaartay. Maqaalkani wuxuu iftiiminayaa doorka muhiimka ah ee ururkani uu ka ciyaaro arrintan.
1. Tahriibta iyo Lumiidda Raadka
Dadka Soomaaliyeed ee Talyaaniga soo gaara laba mid ayey u kala baxaan:
- Muhaajiriintii hore: Kuwa leh xiriir qoys oo dalkaas ku sugnaa tobanaan sano.
- Tahriibayaasha cusub: Kuwa safarka halista badan soo maray ee aan lahayn wax dukumenti ah ama xiriir qoys.
Waa kooxda labaad tan ugu daran ee u nugul lumidda ama ku dhicida shabakadda xiritaan sharci darro ah. Ururka “Soomaaliyey Toos” wuxuu diiradda saaraa sidii loo xaqiijin lahaa aqoonsiga shakhsiyaadka ku lumay xuduudaha, ama kuwa laga helay xeryaha qaxootiga iyo isbitaallada.
2. Hawlaha Raadinta ee “Soomaaliyey Toos”
Ururku wuxuu qabtaa hawlo muhiim ah oo buuxinaya kaalintii ay dawladdu ka gaabisay:
A. Diiwaangelinta iyo Isku Xirka Qoysaska
Ururku wuxuu sameeyay diiwaangelin aan rasmi ahayn oo lagu ururinayo magacyada dadka la raadinayo. Waxay u shaqeeyaan sidii bar isku xira qoysaska Soomaaliya iyo qurbaha ku kala nool, kuwaas oo raadinaya ehelkooda. Hawshan waxay u baahan tahay xaqiijin joogto ah oo lagu kalsoon yahay.
B. Raadinta Xabsiyada iyo Xeryaha
Tahriibayaal badan oo aan haysan warqado sharci ah ayaa la kulma xaalado xiritaan. “Soomaaliyey Toos” waxay inta badan la xiriiraan hay’adaha Talyaaniga (sida Madaxtooyada iyo Laanqayrta Cas) si ay u helaan liiska dadka la xiray ama lagu hayo xeryaha ay adag tahay in macluumaad laga helo. Tani waxay u baahan tahay dadaal weyn oo dhanka diblomaasiyadda iyo sharciga ah.
C. Gargaarka Dadka Xanuunsada iyo Kuwa Waalida
Waxa jira Soomaali badan oo xanuunno dhimirka ah ama kuwa da’ ah oo la waayay raadkooda, kuwaas oo laga yaabo in ay ku jiraan isbitaallada dhimirka (strutture psichiatriche) iyagoo aan la aqoonsan karin ama aan haysan cid u dhimata. Ururku wuxuu la socodsiiyaa liiska dadka la raadinayo goobahan caafimaadka si loo isku waafajiyo aqoonsiga.
3. Caqabadaha Horyaala Ururka
In kasta oo dadaalka ururkani yahay mid lagu ammaanayo, waxaa jira caqabado waaweyn:
- Xog La’aanta Rasmiga ah: Dawladaha Talyaaniga iyo Soomaaliya midna ma hayo nidaam diiwaangelin oo dhammaystiran oo ku saabsan dadka luma. “Soomaaliyey Toos” waxay ku shaqeeyaan macluumaad aan rasmi ahayn.
- Kharashka iyo Kheyraadka: Hawsha raadintu waxay u baahan tahay kharash badan, gaar ahaan haddii ay ku lug leedahay safarro gudaha Talyaaniga ah iyo adeegsiga qareenno. Ururku wuxuu ku tiirsan yahay tabaruc ku yimaada shaqsiyaadka jaaliyadda.
- Xanuunka Maskaxda: Xaaladaha dadka qaba xanuunnada dhimirka ee luma waxay u baahan yihiin daryeel gaar ah iyo aqoon caafimaad oo aan inta badan ururka u diyaarsanayn.
Gunaanad
Ururka “Soomaaliyey Toos” wuxuu ciyaarayaa door muhiim ah oo ah mid naf-badbaadin iyo mid bulsho ahaan isku xir ah, isagoo ka jawaabaya baahida degdegga ah ee qoysaska Soomaaliyeed ee Talyaaniga. Si guul loo gaaro, waa muhiim in dawladda Soomaaliya ay aqoonsato dadaalkan, ayna la abuurto iskaashi rasmi ah oo fududeynaya helista macluumaadka xabsiyada iyo isbitaallada.
Raadinta qofkii luma ama la xiro waa bilowga dib u dhiska kalsoonida iyo nabadgelyada bulshada. Waa waajib qof walba saaran inuu gacan ka geysto xoojinta dadaalkan.